I Ranking Gmin Lubuskiego Trójmiasta za 2005 r.
Redaktor: Krzysztof Chmielnik   

I Ranking Gmin Lubuskiego Trójmiasta za 2005 r.

Ranking Gmin Lubuskiego Trójmiasta przygotowa³ Krzysztof Chmielnik i Stowarzyszenie Dialog-Wspó³praca-Rozwój na podstawie oficjalnych dokumentów, witryn internetowych oraz ankiet wype³nionych przez samorz±dowe w³adze. Tylko kilka gmin z terenu powiatu zielonogórskiego i nowosolskiego zignorowa³o nasz± pro¶bê o nades³anie danych. Mamy nadziejê, ¿e w przysz³ym roku udzia³ w naszym rankingu bêdzie ju¿ powszechny - redakcja.

Cztery kategorie oceny:
- dochód gminy w 2005 r.,
- inwestycje gminy w 2005 r.,
- pozyskane pieni±dze z UE w 2005 r.,
- wp³ywy z podatku PIT i CIT w 2005 r.

GminaWynikDochody (10%)Inwestycje (30%)Pieni±dze UE (30%)Wp³ywy z podatku CIT i PIT (20%)
Bytom Odrzañski4,220,270,651,200,65
Zielona Góra4,100,300,900,300,60
Trzebiechów 3,870,190,681,000,00


Liczby nie uprawiaj± propagandy

Ocenê ka¿dej w³adzy lokalnej warto skonfrontowaæ z kilkoma parametrami w rodzaju: dochód gminy, wielko¶ci inwestycji, skala pozyskanych unijnych pieniêdzy oraz poziom zarobków osi±gniêtych przez statystycznego mieszkañca gminy. Te liczby sporo mówi± o autentycznej pracy wójtów, burmistrzów i prezydentów. Trzeba je tylko odnale¼æ i podj±æ trud interpretacji. Zak³adam, ¿e najbardziej spornym w naszym rankingu bêdzie w³a¶nie ten ostatni element. Ale na tym polega urok wszelkich rankingów. Mam przyjemno¶æ zaprosiæ Pañstwa do zapoznania siê z wynikami Pierwszego Rankingu Gmin Lubuskiego Trójmiasta.

Wyniki I Rankingu Gmin Lubuskiego Trójmiasta

W klasyfikacji generalnej pierwsze miejsce w naszym rankingu zaj±³ Bytom Odrzañski, drugie miejsce Zielona Góra gmina miejska. Na trzecie trafi³ Trzebiechów, który dos³ownie o w³os wyprzedzi³ gminê Czerwieñsk.


Zielona Góra jako pierwsza uplasowa³a siê w dwóch kategoriach: "dochód" i "inwestycje". Bytom Odrzañski i Trzebiechów to najsprawniejsze gminy w pozyskiwaniu unijnych pieniêdzy. W porównaniu z nimi uniwersytecka Zielona Góra osi±gnê³a wynik 3-4 razy gorszy. W tabelce obok g³ównego tekstu podajemy wyniki klasyfikacji generalnej.

Osobom narzekaj±cym na brak czasu ju¿ teraz mo¿emy powiedzieæ, ¿e analizuj±c cz±stkowe wyniki najbardziej rzuca siê w oczy, jak bardzo s±siedzi Winnego Grodu korzystaj± z zielonogórskiego poziomu ¿ycia. I jak bardzo stolica Lubuskiego Trójmiasta promieniuje na okolicê, ³±cznie z Now± Sol± i Sulechowem. Pokazuje przy tym nonsensowno¶æ oporu przed dalsz± integracj±. Demaskuje przy tym ignorancjê zwolenników g³upich podzia³ów i uzmys³awia, jak bardzo szkodliwy dla województwa lubuskiego jest konflikt pó³noc-po³udnie.

Podane przez nas dane s± pretekstem nie tylko do weryfikacji rzekomych i autentycznych zas³ug, ale tak¿e okazj± do rzeczowej debaty w nastêpuj±cej sprawie - dok±d powinny trafiaæ wp³ywy z podatku PIT: czy do gmin oferuj±cych miejsca pracy, czy do gmin oferuj±cych miejsca zamieszkania p³atnikom podatku dochodowego. Byæ mo¿e dziêki naszemu rankingowi bêdzie mo¿na równie¿ sensowniej debatowaæ nad najlepsz± lokalizacj± hipermarketów, ale najwiêksz± zalet± naszego rankingu jest to, ¿e z liczbami nie mo¿na dyskutowaæ, bo bez ogródek pokazuj± skutki dobrego lub z³ego zarz±dzania gmin±.

Ideologia i metodologia

Kiedy pytali¶my znajomych - po co nam w³adza samorz±dowa, wiêkszo¶æ odpowiedzia³a mglistymi okre¶leniami typu: dla naszego dobra, zadowolenia, szczê¶cia, komfortu itp. Ale od owej ezoterycznej banalno¶ci znacznie bardziej zadziwi³a nas dotychczasowa niechêæ do weryfikacji sprawno¶ci w³adzy poprzez daj±ce siê policzyæ cyfry, a przecie¿ tylko cyfry pozwalaj± na wiarygodn± kontrolê przedwyborczych obietnic w³adzy. Wszystko inne jest w gruncie rzeczy mniej lub bardziej sprawn± propagand±.


Naszym zdaniem, kryteria oceny w³adzy lokalnej mo¿na sprowadziæ do prostych parametrów, a s± nimi: dochód gminy, wielko¶æ inwestycji, zdolno¶æ do pozyskiwania pieniêdzy z zewnêtrznych ¼róde³ i wreszcie chyba najbardziej istotny parametr - poziom zarobków osi±ganych przez statystycznego mieszkañca gminy i dochody gminnych podmiotów gospodarczych.

Dochody ka¿dej gminy s± oczywist± konsekwencj± dochodów firm i mieszkañców, i w³a¶nie dlatego powinny odegraæ rolê wa¿nego kryterium oceny jako¶ci rz±dzenia wójtów, burmistrzów i prezydentów. Rz±dzenie musi bowiem prowadziæ do wzrostu zamo¿no¶ci mieszkañców, a w³adza nie kreuj±ca dobrobytu jest po prostu w³adz± ja³ow±, raczej administruj±c±, ni¿ zarz±dzaj±c±.

Tymczasem przysz³y dobrobyt mog± zapewniæ jedynie inwestycje: w drogi, uzbrojenie terenu, plany przestrzennego zagospodarowania itd. Gminy oszczêdzaj±ce na inwestycjach tak naprawdê nie oszczêdzaj±, tylko "przejadaj±" bie¿±ce dochody. Dla takich gmin w przysz³o¶ci zamiast dobrobytu pozostan± przys³owiowe nici.

Gminna zdolno¶æ pozyskiwania pieniêdzy na inwestycje z zewn±trz umo¿liwia inwestowanie bez konieczno¶ci zaciskania pasa i rezygnowania z bie¿±cej konsumpcji w celu od³o¿enia pieniêdzy na "trudniejsze dni". Najlepszym obecnie sposobem na pozyskiwanie pieniêdzy na inwestycje s± europejskie fundusze. Umiejêtno¶æ pozyskiwania europejskich pieniêdzy jest wiêc kolejnym wa¿nym ¼ród³em informacji o sprawno¶ci gminnej w³adzy.

I wreszcie czwarta kategoria oceny zastosowana na potrzeby naszego rankingu, czyli skala pieniêdzy pozyskiwanych z podatków dochodowych p³aconych zarówno przez ka¿dego mieszkañca z osobna, jak i w postaci podatków dochodowych firm dzia³aj±cych na terenie gminy. Im wy¿sze bowiem osobiste podatki p³ac± mieszkañcy, im wy¿sze podatki dochodowe p³ac± firmy, tym wy¿sze wp³ywy podatkowe gminnej kasy i tym wiêksze finansowe mo¿liwo¶ci gminnej w³adzy.

Z takich to w³a¶nie rozwa¿añ zrodzi³ siê nasz pomys³ na I Ranking Gmin Lubuskiego Trójmiasta. Ranking oparli¶my o cztery wymienione powy¿ej kategorie: dochody, inwestycje, pieni±dze pozyskane z Unii Europejskiej i wielko¶æ podatku dochodowego pozyskanego z podatków PIT i CIT.

Nastêpnym naszym krokiem by³o podjêcie arbitralnej decyzji - która kategoria ma najwiêksze znaczenie, a która trochê "mniejsze". W ten sposób stworzyli¶my w³asn± (a przez to dyskusyjn±) hierarchiê kategorii-parametrów wchodz±cych w sk³ad zaprogramowanego przez nas algorytmu. Dochodowi ¶wiadcz±cemu o bogactwie gminy w rankingowym algorytmie przyporz±dkowali¶my 10% oceny. Naszym zdaniem, wa¿niejsze s± bowiem inwestycje, bo to g³ównie dziêki nim ka¿da gmina mo¿e siê rozwijaæ i dlatego warto¶ciom nak³adów inwestycyjnych przydali¶my a¿ 30% oceny gminy.

Jeszcze wiêksze znaczenie ma dzi¶ umiejêtno¶æ pozyskiwania pieniêdzy na inwestycje z rozmaitych funduszy europejskich. Dlatego w algorytmie rankingowym tylko temu kryterium przyporz±dkowali¶my a¿ 40% oceny. Ostatnia kategoria rankingowej oceny to wielko¶æ podatku od dochodów osobistych i podmiotów gospodarczych w przeliczeniu na jednego mieszkañca gminy. Wed³ug nas wielko¶æ ta wystarczaj±co dobitnie ¶wiadczy o kondycji materialnej mieszkañców: o ich dochodach i zyskach, o ich mo¿liwo¶ciach i szansach rozwoju cywilizacyjnego. Mówi te¿ (choæ po¶rednio) o rzeczywistych umiejêtno¶ciach samorz±dowych w³adz w trudnej sztuce wspierania lokalnej przedsiêbiorczo¶ci i rozwijania lokalnego rynku pracy. W rankingowym algorytmie tylko dla tej kategorii zastosowali¶my 20% oceny.


Nasz algorytm dokona³ oceny gmin Lubuskiego Trójmiasta w skali od 2 do 5. Najgorsza gmina w danej kategorii otrzyma³a 2, a najlepsza 5 punktów. Pozosta³e gminy otrzyma³y punktow± ocenê proporcjonalnie pomiêdzy tymi skrajnymi biegunami.

Na koniec chcia³bym zg³osiæ jedne, ale istotne zastrze¿enie. Na podstawie danych tylko z jednego roku (2005) trudno mówiæ o tendencjach spadkowych lub wzrostowych. O nich bêdziemy mogli mówiæ dopiero po kilku latach systematycznego organizowania rankingu. Przestrzegam zatem przed wyci±ganiem dzi¶ zbyt daleko id±cych wniosków, nie znamy bowiem punktu startu poszczególnych samorz±dów Lubuskiego Trójmiasta sprzed czterech lat.

Krzysztof Chmielnik

Komentarz do tabelki:

  • dane liczbowe podane w kolumnie "Wynik" powsta³y jako suma wyników uzyskanych w czterech rankingowych kategoriach, powiêkszona o 2;
  • w kolumnie "Dochody" - 0,3 to wynik maksymalny oznaczaj±cy 2463 z³ dochodu na jednego mieszkañca w 2005 r.;
  • w kolumnie "Inwestycje" - 0,9 to wynik maksymalny oznaczaj±cy 675 z³ warto¶ci inwestycji w 2005 r. na jednego mieszkañca;
  • w kolumnie "Pieni±dze UE" - 1,2 to wynik maksymalny oznaczaj±cy 352 z³ ¶rodków z UE pozyskanych w 2005 r. na jednego mieszkañca;
  • w kolumnie "Wp³ywy z podatku PIT i CIT" - 0,6 to wynik maksymalny oznaczaj±cy 689 z³ zwrotu podatku rocznie na jednego mieszkañca w 2005 r.;
  • warto¶æ 0,00 w kolumnie "Wp³ywy z podatku PIT i CIT" w wierszu - "Trzebiechów" oznacza 142 z³ podatku w 2005 r. na jednego mieszkañca, to najni¿szy wynik w¶ród gmin uwzglêdnionych w naszym rankingu.

Zamieszczamy prezentacjê prezentuj±c± szczegó³owe dane zwi±zane z I Rankingiem Gmin Lubuskiego Trójmiasta za 2005 r. (w formacie PDF).
Prezentacja do pobrania [167 kB]