II Ranking Gmin Lubuskiego Trójmiasta za 2006 r. Drukuj Email
Redaktor: Krzysztof Chmielnik   

Liczby nie kłamią

W ramach Lubuskiego Trójmiasta istnieje obszar relatywnej biedy. Warto poszukać przyczyn tego zjawiska. Może to kwestia warunków, może ludzkiej mentalno¶ci i słabo¶ci samorz±dowej władzy. Dzi¶ nie potrafimy jeszcze odpowiedziea na to pytanie, ale problem jest poważny, bo czesto obszar biedy i bogactwa dzieli zaledwie 20 minut jazdy samochodem. Z II Rankingu Gmin LT wynika także, że gminy ze wschodnio-południowej cze¶ci LT, leż±ce za wschodnim brzegiem Odry, s± jakby bardziej "zacofane". Być może budowa mostu w Milsku byłaby skutecznym lekarstwem na te przykr± przypadło¶ć.

II Rankingowi Gmin LT przy¶wiecały trzy cele. Po pierwsze, chcieli¶my dostarczyć mieszkancom LT narzędzi pomocnych przy ocenie skuteczno¶ci gminnej władzy. Według nas, organizatorów, liczby nie uprawiaj± politycznej promocji, s± "twardymi" faktami, które najlepiej ¶wiadcz± o kondycji gminy, o poziomie życia mieszkanców.

Nasz ranking to dobry punkt wyj¶cia do rozpoczęcia poważnej debaty nad polityk± gospodarcz± każdej gminy z osobna i Lubuskiego Trójmiasta jako cało¶ci. Tytułem przykładu - powinni¶my zabiegać o budowe nowych hipermarketów, oferuj±cych pracownikom głodowe stawki, czy raczej o firmy stawiaj±ce na jako¶ć i wykorzystuj±ce zaawansowane technologie, a co za tym idzie, zatrudniaj±ce dobrze opłacanych specjalistów.

Po drugie, promowanie gmin nie powinno pozostawaa wył±czn± domen± polityków. To również nasze, dziennikarskie, zadanie, aby poprzez neutralne, maksymalnie zobiektywizowane narzedzia oceny wskazaa wszystkie te gminy, które maj± dobrych liderów. Prezydentów, burmistrzów i wójtów warto bowiem chwalia za dobre rz±dy, a nie za ładne przemówienia i wystepy w mediach.

Po trzecie, naszym celem jest racjonalizacja publicznej debaty poprzez sprowadzenie rozmowy na dylematy rozwojowe Lubuskiego Trójmiasta. Jak na razie debata ta ma bardziej wymiar prywatnych wojen podjazdowych, zamiast racjonalnego my¶lenia o dobru wspólnym, jakim jest Lubuskie Trójmiasto. Grzech zaniechania w stopniu najbardziej znamiennym dotyczy władz Zielonej Góry, z obecn± wł±cznie. Jako ¶rodowisko inicjuj±ce i propaguj±ce idee Lubuskiego Trójmiasta, czujemy sie zobligowani do wywierania ci±głego nacisku w tej sprawie na samorz±dowców.

 

 

Jakie liczby wziêli¶my pod uwagê?

W tegorocznym rankingu udzia³ wziê³o 18 jednostek samorz±dowych z trzech powiatów: nowosolskiego, zielonogórskiego i samej Zielonej Góry, miasta na prawach powiatu. Co prawda na terenie LT mamy dziewiêtna¶cie gmin, ale udzia³ w naszym rankingu jest dobrowolny, wystarczy³o wype³niæ ankietê z piêcioma pytaniami. Prosili¶my o nastêpuj±ce informacje: liczba mieszkañców, dochód gminy, warto¶æ inwestycji, warto¶æ funduszy pozyskanych z UE i zwrot podatków dochodowych PIT i CIT. Liczby te zapisali¶my nastêpnie w stosunku na jednego mieszkañca i wprowadzili¶my do matematycznych wzorów. Ka¿da z wymienionych kategorii otrzyma³a odpowiedni± wagê. St±d w ostatecznym wyniku dochód otrzyma³ 10% wagi, inwestycje 30%, ¶rodki z UE 40% i zwrot podatku PIT/CIT 20%.

Przyjêli¶my zasadê, ¿e dochód ma znaczenie historyczne, jako d³ugofalowa konsekwencja rz±dów poprzednich w³odarzy ka¿dej gminy. Ale ju¿ wielko¶æ inwestycji wprost ¶wiadczy o prorozwojowym nastawieniu gminnych w³adz, ³±cznie z radnymi, którzy zatwierdzaj± bud¿et. Równie¿ skala pozyskanych ¶rodków z UE ¶wiadczy o sprawno¶ci gminnych urzêdników. W trakcie licznych dyskusji, jakie prowadzili¶my w ostatnich miesi±cach, wielokrotnie zwracano nam uwagê na specyfikê pozyskiwania i wykorzystywania ¶rodków europejskich. Jedne programy zapewniaj± gminom ¶rodki finansowe z góry, inne dopiero po rozliczeniu projektu na zasadzie refundacji poniesionych kosztów. Jedne projekty realizowane s± w cyklu rocznym, inne wieloletnim. Dla potrzeb naszego rankingu odnotowujemy tylko te sumy, które bezpo¶rednio wp³ynê³y do gminnej kasy, a nie te, jakie zosta³y obiecane lub dopiero przyznane. Najmniej kontrowersji wzbudzi zapewne ocena zwrotu podatków PIT i CIT, ich skala najdobitniej ¶wiadczy bowiem o tym, jak bogaci s± obywatele ka¿dej z gmin LT. Osobista zamo¿no¶æ jest wa¿nym czynnikiem stabilizacji. Ludzie dobrze zarabiaj±cy nie maj± ochoty emigrowaæ.

I jeszcze jedna wa¿na uwaga, liczby podane w ankietach zweryfikowali¶my przy pomocy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Zielonej Górze, której serdecznie dziêkujemy.

Wyniki w klasyfikacji generalnej

Przyjêli¶my stary szkolny wzór, wedle którego idealna gmina otrzyma ocenê najwy¿sz± 5, a najgorsza 2. Tradycyjna skala szkolna wyda³a nam siê najbardziej rozpoznawalna i niewymagaj±ca dodatkowych t³umaczeñ. Poni¿sza tabelka pokazuje syntetyczne wyniki naszych obliczeñ.

II Ranking Gmin LT - klasyfikacja generalna:

Obja¶nienia skrótów: BO - Bytom Odrzañski, Cz - Czerwieñsk, NB - Nowogród Bobrzañski, ZG - gmina miejska Zielona Góra, ¦w - ¦widnica, Tb - Trzebiechów, Ba - Babimost, GZ - gmina wiejska Zielona Góra, Ka - Kargowa, NS - miasto Nowa Sól, Su - Sulechów, Za - Zabór, Ot - Otyñ, GN - gmina wiejska Nowa Sól, NM - Nowe Miasteczko, Si - Siedlisko, Ko - Ko¿uchów, Bo - Bojad³a.

gmina BO Cz NB ZG ¦w Tb Ba GZ Ka NS Su Za Ot GN NM Si Ko Bo
ocena 4,24 4,1 3,94 3,77 3,34 3,07 3,05 2,94 2,86 2,73 2,72 2,51 2,39 2,32 2,31 2,3 2,17 2,09

Mamy wyra¼n± "czo³ówkê", sk³adaj±c± siê z czterech gmin z ocen± zbli¿on± do "4", grupê "¶redniaków" oscyluj±cych pomiêdzy "3+", a "3-" i "ogon" sk³adaj±cy siê z siedmiu gmin z ocen± w okolicach "2+".

Przypominamy wyniki z zesz³ego roku. Na pierwszym miejscu znalaz³a siê gmina Bytom Odrzañski z wynikiem 4,22 (równie¿ w tym roku gmina ta zajê³a I miejsce). Na II miejscu w 2006 r. uplasowa³a siê gmina miejska Zielona Góra z wynikiem 4,10 (w tym roku uzyska³a wynik nieco gorszy). Na trzecim gmina Trzebiechów z wynikiem 3,87 (w tym roku miejsce VI).


Wyniki cz±stkowe:

II Ranking Gmin LT - inwestycje:

gmina ¦wBOBaNBZGCzGZSuNSKaGNOtZaTbNMSiKoBo
z³ na mieszkañca 1049 978 973 801 755 729 582 568 485 458 406 317 305 264 244 233 226 156

Powy¿sza tabelka pokazuje znaczn± ró¿nicê w kwotach przypadaj±cych na inwestycje w przeliczeniu na jednego mieszkañca. Trzy gminy zainwestowa³y po ok. 1000 z³, ale jest piêæ gmin, które zainwestowa³y znacznie mniej. Radzimy zwróciæ uwagê na ten fakt, wrócimy do niego w konkluzjach. Ciekawa te¿ jest bardzo niska pozycja Trzebiechowa w kategorii "inwestycje" w porównaniu z wysok± pozycj± osi±gniêt± przez tê gminê w klasyfikacji generalnej.


II Ranking Gmin LT - pieni±dze pozyskane z programów UE:

gmina CzMBBOTbZGKaNSZaSiNMOtKoGNGZBoBaSu¦w
z³ na mieszkañca 423 371 371 259 95 76 51 44 36 33 26 16 15 6 3311

Tu mamy a¿ czterech wyra¼nych liderów. Udzia³ pieniêdzy unijnych w ocenie rankingowej nie jest jednak "sprawiedliwy". Procedury pozyskiwania ¶rodków z UE czêsto zmuszaj± gminê do sfinansowania inwestycji ze ¶rodków w³asnych i dopiero po zakoñczeniu projektu gmina otrzymuje tzw. refundacjê. Dlatego nie wszystkie niskie pozycje odnotowane w tabeli wynikaj± z braku aktywno¶ci w pozyskiwaniu ¶rodków unijnych, mog± byæ efektem przesuniêcia w czasie i np. w przysz³ym roku, kiedy ¶rodki te znajd± siê fizycznie w gminnej kasie, taka jednostka samorz±dowa mo¿e trafiæ do czo³ówki rankingu.


II Ranking Gmin LT - zwrot podatków dochodowych z PIT i CIT:

gmina ZGGZ¦wKaSuNSBaCzBOOtKoNBZaTbNMGNBoSi
z³ na mieszkañca 822584441380350328295270262226214212201184175161161142

Szokuj±ce rozbie¿no¶ci pomiêdzy dochodami mieszkañców (¶rednio 822 z³ w Zielonej Górze, a w Siedlisku 142 z³) nie s± prostym odbiciem gminnej rzeczywisto¶ci. Tabela pokazuje raczej, jak bardzo ró¿ni± siê zarobki mieszkañców poszczególnych gmin LT.


II Ranking Gmin LT - stosunek inwestycji do dochodu [w %]:

gmina Ba¦wBONBCzSuGZZGNSGNKaOtKoZaNMTbSiBo
procent 822584441380350328295270262226214212201184175161161142

Powy¿sza tabelka pokazuje proinwestycyjno¶æ gminnych bud¿etów, po¶rednio równie¿ tempo rozwoju cywilizacyjnego. Dane te pokazuj± PRZEPA¦C powsta³± pomiêdzy "czo³ówk±", a "ogonem". Niezale¿nie od powodów tego stanu. Bud¿et Babimostu jest sze¶æ(!) razy bardziej zaanga¿owany w inwestycje od bud¿etu gminy Bojad³a.

Podsumowanie

Analizuj±c cz±stkowe wyniki naszego rankingu, trudno nie zauwa¿yæ bardzo du¿ego zró¿nicowania wielko¶ci gminnych inwestycji. Liderem za 2007 rok w tej kategorii jest gmina ¦widnica, która przeznaczy³a na inwestycje osiem razy wiêcej pieniêdzy ni¿ gmina Bojad³a (w przeliczeniu na jednego mieszkañca). Ta szokuj±ca ró¿nica prowokuje pytanie o szanse rozwojowe, a raczej pytanie o dysfunkcjê inwestycyjn± niektórych gmin z terenu LT. Mo¿e warto stymulowaæ rozwój, nie wykluczaj±c radykalnych rozwi±zañ administracyjnych?

Z drugiej strony widaæ wyra¼nie, ¿e w ramach Lubuskiego Trójmiasta istnieje obszar relatywnej biedy. Warto poszukaæ przyczyn tego zjawiska. Mo¿e to kwestia warunków, mo¿e ludzkiej mentalno¶ci i s³abo¶ci samorz±dowej w³adzy? Dzi¶ nie potrafimy jeszcze odpowiedzieæ na to pytanie, ale problem jest powa¿ny, bo czêsto obszar biedy i bogactwa dzieli zaledwie 20 minut jazdy samochodem. Z II Rankingu Gmin LT wynika tak¿e, ¿e gminy ze wschodnio-po³udniowej czê¶ci LT, le¿±ce za wschodnim brzegiem Odry, s± jakby bardziej "zacofane". Byæ mo¿e budowa mostu w Milsku by³aby skutecznym lekarstwem na tê przykr± przypad³o¶æ.

Tabelka "Zwrot podatków dochodowych PIT i CIT" pokazuje, jak Zielona Góra, jako naturalne centrum LT, "promieniuje materialnie" na swoich s±siadów, np. na gminê ¦widnica i na gminê wiejsk± Zielona Góra. Po czê¶ci tak¿e na Sulechów i Now± Sól. Ruch wzd³u¿ ¶rodkowo-europejskiego korytarza transportowego (CET) mo¿e byæ znacznie wiêkszy, szczególnie po uruchomieniu szynobusu na trasie Nowa Sól-Zielona Góra. Trudno zrozumieæ, dlaczego prezydenci obu miast tak ma³o zrobili w tej sprawie. Przecie¿ komunikacja jest d¼wigni± rozwoju cywilizacyjnego. Dobrze to rozumiej± prywatni przewo¼nicy, np. Dami i Marvel. Dobrze to rozumiej± mieszkañcy Nowej Soli i Sulechowa. Szybkie uzbrojenie Górzykowa to prosta metoda na zwiêkszenie przychodów w bud¿ecie Sulechowa. Tak w³a¶nie robi burmistrz Ignacy Odwa¿ny. Brawo!

Chyba najbardziej na promowaniu LT powinno zale¿eæ Nowej Soli. Jej rozwój jest bowiem ¶ci¶le uzale¿niony od rozwoju Zielonej Góry. To dlatego prezydent Wadim Tyszkiewicz powinien byæ najbardziej zaanga¿owany w rozwój LT, najlepiej poprzez udzia³ w kierowaniu Stowarzyszeniem Gmin "Lubuskie Trójmiasto".

Zwróæmy teraz uwagê na ciekawe relacje pomiêdzy liczbami z poszczególnych tabel. Mamy bowiem gminy ³±cz±ce niskie przychody mieszkañców z wysokim poziomem inwestycji (¦widnica, Trzebiechów, Nowogród Bobrzañski). Mamy tak¿e i takie, w których relatywnie wysokie dochody mieszkañców nie znajduj± odzwierciedlenia w inwestycjach. Dla przyk³adu: w gminie Trzebiechów na 184 z³ zwrotu podatku przypada 259 z³ inwestycji, w Nowogrodzie na 212 z³ zwrotu podatku przypada 371 z³ inwestycji. A w Zielonej Górze na 855 z³ zwrotu podatku przypada 755 z³ inwestycji. Zielona Góra w porównaniu ze ¦widnic± wypada jeszcze gorzej. Z danych tych wynika, ¿e w³adze Zielonej Góry, aby dorównaæ w³adzom gminy ¦widnica, musia³yby zainwestowaæ 150 mln z³, a nie 95 mln. Skoro wójt Jaskulski mo¿e, to dlaczego nie móg³by prezydent Kubicki?

Mniej mitologii

Ranking nieco ¶ciera z wizerunków liderów samorz±dowych marketingow± szminkê. Poniewa¿ ranking nasz nie ma s³u¿yæ krytyce, nie bêdziemy wymieniaæ nazwisk, ale z czystej dziennikarskiej ciekawo¶ci porównamy Zielon± Górê i Gorzów.

II Ranking Gmin Lubuskiego Trójmiasta  Zielona Góra i Gorzów Wlkp.

Miasto Dochód na mieszkañca w z³ Inwestycje na mieszkañca w z³ z³ w mieszkañca na UE z ¦rodki z³ w mieszkañca na CIT i PIT Zwrot £±czna ocena Bud¿et/Inwestycje
Zielona Góra 2776 755 95 822 3,77 27%
Gorzów Wlkp. 2688 670 125 580 3,53 25%

Czy¿by mit "Super Gorzowa" nie znajdowa³ uzasadnienia w liczbach? Gorzów jest miastem biedniejszym od Zielonej Góry, co szczególnie jaskrawo widaæ w zwrocie podatków PIT/CIT. Dochód statystycznego mieszkañca Gorzowa jest prawie taki sam jak mieszkañca gminy wiejskiej Zielona Góra. Prze¶wiadczenie o wielkich gorzowskich inwestycji miejskich tak¿e nie znajduje potwierdzenia w liczbach. To Zielona Góra jest bardziej proinwestycyjna. Dlatego proszê kole¿anki i kolegów dziennikarzy, aby nie zach³ystywali siê Gorzowem i nie kreowali sztucznego wizerunku Gorzowa Wlkp. jako najdynamiczniej rozwijaj±cego siê miasta lubuskiego. To jedynie marketingowa umiejêtno¶æ prezydenta Jêdrzejczaka, nieznajduj±ca potwierdzenia w faktach.

Krzysztof Chmielnik

Od redakcji: Krzysztof Chmielnik jest autorem metodologii II Rankingu Gmin Lubuskiego Trójmiasta. Ranking zosta³ zorganizowany przez Stowarzyszenie Dialog-Wspó³praca-Rozwój i miesiêcznik PULS przy wspó³pracy Gazety Lubuskiej, Radia Zachód, Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, lubuskiego Urzêdu Marsza³kowskiego, Organizacji Pracodawców Ziemi Lubuskiej, Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa, TU Cigna STU, spó³ki Gazstal i Regionalnej Izby Obrachunkowej.

 
Debaty o przyszłości
Debaty o przyszłości