Lubuskie Trójmiasto - fragmenty dziejów

Jeszcze nikt nie napisał historii Lubuskiego Trójmiasta. Po pierwsze, dlatego że jest to wciąż raczej idea niż rzeczywisty twór. A po drugie nie było takiej potrzeby. Zajmowano się, albo historią poszczególnych miast, albo dziejami całego regionu.

W dodatku jak napisać historię miast, skoro razem w jednym państwie są tylko od 260 lat, a od 60 lat należą do tego samego regionu? Na naszej stronie postaramy się jedynie znaleźć wspólne fragmenty dziejów. Obszary przenikających się interesów, zabawy, wspólnych przedsięwzięć.

Zabytki Sulechowa

Ratusz

Nie wiemy jak pierwotnie wyglądał ratusz powstały na początku XVI wieku. Po wielkim pożarze w miasta w 1557 r. został odbudowany w stylu renesansowym. Kolejna przebudowa nastąpiła w XVII wieku. Całość przykrywa płaski dach, a elewację wieńczy attyka - efekt przebudowy w drugiej połowie XIX wieku. Ratusz ma bardzo grube mury dochodzące nawet do 2 m.

We wrześniu 1828 r. w Sulechowie przebywał Fryderyk Chopin. Wydarzenie przypomina tablica pamiątkowa wmurowana w ścianę ratusza.


Kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego

Pierwsza świątynia powstała w tym miejscu prawdopodobnie w połowie XIII wieku. Pierwszy pisany dokument z 1448 r. wspomina kaplicę z ołtarzem św. Mikołaja. w 1499 r. zakończono budowę gotyckiej, trójnawowej świątyni. Pierwotnie katolicka, świątynia została w 1539 r. przejęta przez protestantów i pozostawała w ich rękach do 1945 r. Po pożarze miasta w 1557 r. podczas którego zawaliła się wieża, zachowano jej dolną partię jako kruchtę i wzniesiono nową wieżę od strony południowej. Nadbudowano ją w latach 1884-93.


Bramy i mury

Już w początkach XIV wieku miasto otaczały mury obronne uzupełnione przez fosę. Wzniesione je z kamienia polnego wiązanego masą wapienną. Do systemu obronnego miasta włączony był zamek wzniesiony w północno-wschodniej części miasta. Do miasta prowadziły bramy: Świebodzińska, Zielonogórska, Krośnieńska i Królewska.

Mury miały ok. 1,2 m grubości i przeciętnie 2,5 m wysokości, chociaż w niektórych miejscach dochodziły do 5 m. Zaczęto je rozbierać w końcu XIX wieku. z czterech bram przetrwała brama Krośnieńska, zwana też Piastowską.

(Na podstawie "Czas architekturą zapisany - zabytki województwa zielonogórskiego")

Zabytki Nowej Soli

Kościół parafialny pw św. Michała

Ufundowany przez Daniela Preussa, cesarskiego zarządcę dóbr solnych, został zbudowany w latach 1591-96. w 1651 r. przejęty przez katolików i rozbudowany. Kolejne przebudowy: przybudówka od północy (1688 r.), kruchta od południa (1782 r.), transept i zakrystia (1880 r.). Kościół murowany z cegły i kamienia posiada cechy stylowe renesansu i baroku.


Zbór Braci Czeskich

W 1744 r. położono kamień węgielny pod budowę kolonii braci czeskich. Rok później stały już cztery domy mieszkalne i budynek przędzalni. w kolejnych latach powstała siedziba władz gminy, dom wdów, apteka, łaźnia, magazyn zbożowy. Pierwszy budynek zboru wzniesiono w 1747 r. król pruski zgadzając się na jego budowę zastrzegł sobie, że nie może on wyróżniać się architektonicznie. Dlatego budynek przypomina dom mieszkalny.

Racjonalnie rozplanowana kolonia braci czeskich składała się z piętrowych domów mieszkalnych, ustawionych szeregowo. Wysypane piaskiem ulice były obsadzone drzewami. Po wojnie siedmioletniej zniszczony zbór został odbudowany w 1769 r. i w tej formie przetrwał do czasów współczesnych. w latach 60. XX wieku zbór zamieniono na salę gimnastyczną i dobudowano do budynku parterową przybudówkę, w której znajduje się szatnia.


Magazyn solny

W 1533 r. gdańszczanin Antoni Schmidt zwany Daneczko otrzymał przywilej królewski zezwalający na założenie na Śląsku warzelni soli. Osiem lat później w mieście powstała pierwsza warzelnia. Obok znajdowały się magazyny i osada warzelników.

Klasycystyczny magazyn przy ul. Wróblewskiego zbudowano w 1764 r. Posiada dwie kondygnacje i mansardowy dach. Na poddaszu znajduje się drewniany kołowrót dźwigu - rzadki zabytek techniki. Obecnie budynek jest również magazynem.


Most podnoszony

Most nad kanałem portowym, to unikatowy w skali europejskiej most ruchomy z podnoszonym przęsłem. Powstał w 1927 r. Od 1988 r. przeznaczony wyłącznie dla ruchu pieszego, po remoncie w 1993 r. jest w dobrym stanie technicznym.

(Na podstawie "Czas architekturą zapisany - zabytki województwa zielonogórskiego")

Zabytki Zielonej Góry

Kościół pw. Św. Jadwigi

Najstarszy budynek w mieście, wielokrotnie przebudowywany. Najstarsza, nieistniejąca już świątynia, powstała w latach 1272-94. Wg. Tradycji kościół został konsekrowany 3 października 1294 r. (w niedzielę po Dniu św. Michała Archanioła).

W 1419 r. świątynia ulega częściowemu spaleniu. To prawdopodobnie wtedy wzniesiono kościół, którego zasadnicza bryła przetrwałą do dzisiaj. Pożar w 1582 r. który zniszczył miasto nie oszczędził również kościoła. Odbudowano ją w niezmienionym kształcie dostawiając kruchtę.

W 1679 r. po kolejnej odbudowie, kościół otrzymuje wysmukłą wieżę o wysokości 90 m, jedną z najwyższych na Śląsku. 100 lat później (14 lipca 1776 r.) wieża wali się zabijając jedną osobę. Przyczyna były niestabilne fundamenty. Odbudowana ja po czterech latach. Dzisiejszy kształt zawdzięcza przebudowie z 1832 r. Ma 42 m wysokości. w 1992 r. kościół zostaje podniesiony do godności konkatedry.


Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej

Dawna świątynia ewangelicka nazwana Ogrodem Chrystusa. Powstała tuż po przyłączeniu Zielonej Góry i Śląska do Prus. Przez sześć lat wierni zbierali pieniądze na nowy kościół. Po półtora roku budowy kościół został poświęcony 15 grudnia 1748 roku. Jako budulca użyto m.in. cegieł z rozebranych murów miejskich. Jednak świątynia nie była w pełni gotowa i jeszcze przez kilka lat stopniowo wykańczano jej wnętrze. w maju 1749 roku wrocławski stolarz Walter stawia barokowo-rokokowy ołtarz główny ufundowany przez cech sukienników. Inne cechy fundują pozostałe elementy wyposażenia. Jednak kłopoty finansowe nie pozwalają całkowicie zakończyć budowy. Dopiero w 1828 roku postawiono dobrze znaną zielonogórzanom wieżę kościelną.


Ratusz

Zielonogórski ratusz powstał prawdopodobnie w drugiej połowie XV wieku, o czym świadczą odkryte w 1989 r. dekoracyjne wnęki między oknami. Gotycka, piętrowa budowla, zwieńczona szczytami schodkowymi, stała w tym samym miejscu, co dzisiejszy budynek. Po wielkim pożarze w 1651 r. ratusz odbudowano w dawnym miejscu, ale gruntownie zmieniono elewację. Dzisiejszy wygląd zawdzięcza wielkiej przebudowie z lat 1788-90. Wtedy nadano mu klasycystyczny kształt. Natomiast 29 lipca 1801 r. przystąpiono do jednego z najciekawszych przedsięwzięć inżynierskich epoki - rozpoczął się remont wieży ratuszowej. Rozebrano część murów jednocześnie utrzymując na skomplikowanych podporach hełm wieży. Operacja nie do końca się udała i hełm do dziś jest lekko wykrzywiony.

200 lat temu ratusz z dobudowanymi do niego czterema domami nie był jedynym budynkiem stojącym na środku Starego Rynku. Na tym centralnym miejskim targowisku nie było tyle miejsca, co dzisiaj. Zajmowały je domy mieszczańskie i kramy. Znajdowały się one na północnej części placu, czyli pomiędzy dzisiejszym USC i bankiem PKO. Zburzono je w 1857 r. Niektóre z nich były wyższe od ratusza. Na placu pozostał tylko jeden dom, w którym mieściła się miejska kasa oszczędnościowa. Przetrwała do 1884 r., kiedy to władze podejmują decyzję o budowie nowego obiektu. Na parterze zaplanowano trzy pomieszczenia dla policji a piętro przeznaczono na siedzibę kasy oszczędnościowej, gdzie wmurowano specjalne ognioodporne kasy. Przy okazji wyremontowano ratusz powiększając okna i odnowiono cyfry na zegarze ratuszowym. Ostatnie zmiany nastąpiły ok. 1925 r., kiedy nad USC dobudowano piętro i spadzisty dach.

Dobudówka od strony południowej (od dzisiejszej ul. Pod Filarami) powstała na początku XIX wieku. Mieścił się w niej odwach. w 1868 poszerzono ją i dodano piętro.


Wieża Głodowa

Do średniowiecznej Zielonej Góry można było wjechać przez dwie bramy miejskie: Dolną na dzisiejszej ul. Żeromskiego lub Górną na ul. Sobieskiego. w 1487 r. powstała Nowa Brama. Początkowo był to budynek bramny z przejazdem. Później go przebudowano. Przez wieki stojącą tu wieżę nazywano Łaziebną, a dopiero od XIX wieku Głodową. Jednak nikogo tam nie głodzono i nie torturowano.

Swój dzisiejszy wygląd zawdzięcza przebudowie z 1717 r., kiedy zmieniono górną część wieży wieńcząc ją barokowym hełmem. Pokrycie z blachy otrzymała w 1827 r.

(Na podstawie "Czas architekturą zapisany - zabytki województwa zielonogórskiego")




Wystawa Tomasza Czyżniewskiego Drukuj Email
Redaktor: Administrator   

Wystawę „Od Grünberg do Zielonej Góry" odwiedziło do 14 sierpnia 2006 r. około 20 tys. osób. Dokładnych danych nikt nie zna. Wystawę ustawiliśmy w trzech rogach zielonogórskiego ratusza, a ciekawskich przed naszą wystawą widzieliśmy zarówno bardzo wczesną, jak i nocą porą.

Tomasz Czyżniewski opowiada zielonogórzanom i turystom historię przedwojennych budynków prezentowanych na starych pocztówkach.

Czytaj
 
Początki na Śląsku Drukuj Email
Redaktor: Tomasz Czyżniewski   

Gdyby sięgnąć do korzeni miast tworzących Lubuskie Trójmiasto to musielibyśmy zająć się dziejami Śląska. Problem jest tylko jeden – w czasie, gdy powstawała Nowa Sól, Sulechów należał do Brandenburgii.

Czytaj
 
Pierwszy był Sulechów Drukuj Email
Redaktor: Tomasz Czyżniewski   

To do Sulechowa, jako pierwszego w Lubuskim Trójmieście dotarła linia kolejowa. Dzisiejsze długie manewry lokomotywy w Czerwieńsku to spadek po sieci komunikacyjnej państwa niemieckiego.

Czytaj
 
Omnibusem do Sulechowa Drukuj Email
Redaktor: Tomasz Czyżniewski   

Pierwsze regularne połączenie komunikacji publicznej pomiędzy Zieloną Góra i Sulechowem uruchomiono w 1873 r.

Czytaj
 
Z Nowej Soli do Zielonej Góry Drukuj Email
Redaktor: Tomasz Czyżniewski   

Gdyby szukać w przeszłości najbardziej „trójmiejskiej” firmy zostałaby nią zakłady lniarskie rodziny Gruschwitz z Nowej Soli.

Czytaj
 
Pamiętny korowód Drukuj Email
Redaktor: Tomasz Czyżniewski   

Ekipy z Sulechowa i Nowej Soli biorące udział w zielonogórskim winobraniu, to nie współczesny pomysł. Orkiestry z tych miast były mocnym punktem jubileuszowego korowodu w 1900 roku.

Czytaj
 
Debaty o przyszłoœci
Debaty o przyszłoœci